Modern teleskoplar, gökyüzünü yapay ışığın neredeyse hiç bozmadığı, çok uzak ve izole noktalara kuruluyor. Astronomlar için en önemli gözlem alanlarından biri de Şili’deki Atacama Çölü. Burada gökyüzü birçok gün bulutsuz, geceler ise zifiri karanlık.

Ancak bu karanlık tehdit altındaydı. Avrupa Güney Gözlemevi’ne (ESO,The European Organisation for Astronomical Research in the Southern Hemisphere) ait Paranal Gözlemevi’nin yakınında enerji şirketi AES Andes, bir güneş ve rüzgâr parkı kurmak istiyordu. Amaç, bu elektrikle yeşil hidrojen ve amonyak üretmekti. 

Astronomlar, “INNA Projesi” adı verilen bu girişimin yapay aydınlatmasının yanı sıra titreşimler, toz ve türbülansın, ESO’nun Cerro Paranal Dağı’ndaki dev teleskoplarıyla yapılan gözlemleri ciddi biçimde aksatacağını söylüyordu. ESO Baş Astronomu Xavier Barcons, Alman yayın organı Spiegel’e verdiği röportajda “Kullanamadıktan sonra en iyi teleskop neye yarar?” diyerek tepki göstermişti.

Şimdi ise araştırmacılar rahatladı. Çünkü AES Andes, “INNA projesinin uygulanmasından vazgeçtiğini” açıkladı.

Nobel ödüllü bilim insanı protestoya öncülük etti

Daha önce çok sayıda bilim insanı projeye karşı çıkmıştı. Nobel ödüllü ve Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü Direktörü Reinhard Genzel, aralarında yaklaşık 30 seçkin araştırmacının da bulunduğu bir grupla birlikte açık bir mektup yayımlayarak Şili hükümetine sanayi kompleksinin başka bir yere taşınması çağrısında bulunmuştu.

ESO, yaptığı bir analizde INNA projesinin, Cerro Paranal’daki Very Large Telescope (Çok Büyük Teleskop) üzerindeki ışık kirliliğini en az yüzde 35 artıracağını duyurmuştu.

Yeni gelişmeler üzerine Max Planck Dünya Dışı Fizik Enstitüsü, durumu “astronomların protestosu için bir zafer” olarak niteledi. Enstitüye göre ışık kirliliği ve titreşimlerden kaynaklanan tehdit bertaraf edildi; “gece gökyüzü güvence altına alındı.”

Reinhard Genzel de rahatladığını belirterek, enstitüsünün açıklamasına göre “Çabalarımızın başarılı olmasından büyük mutluluk duyuyorum” dedi. Genzel, Paranal gece göğünün “ölçülemez değerini” takdir eden Şili hükümetine teşekkür etti.

Kaynak: Spiegel