Belçika'da Gent Üniversitesi rektörü ve Yeşiller Partisi eski milletvekili Petra De Sutter, üniversitenin akademik yıl açılış konuşmasında yapay zekayı kullandı ancak yapay zekanın hataları nedeniyle zor durumda kaldı. Olay, ocak ayı başlarında ortaya çıktı ve akademik dünyada tartışmayı yeniden alevlendirdi.

“Dogma, ilerlemenin düşmanıdır” Albert Einstein'ın bu sözü, Belçika'daki Gent Üniversitesi'nin yeni rektörü 62 yaşındaki Petra De Sutter'in eylül ayında yaptığı açılış konuşmasına dahil edilmişti. Sorun şuydu: Görelilik teorisinin mucidi olan Alman asıllı Amerikalı fizikçi, rektörün iddia ettiği gibi, 1929'da Sorbonne'da bu sözleri asla söylemedi. Ve Belçikalı psikanalist Paul Verhaeghe de son kitabında De Sutter'in de iddia ettiği gibi, “bilgelik varoluşsal sorulara cevap arar” diye yazmadı. Ayrıca, rektörün konuşmasında Alman tarihçi ve filozof Hans Jonas'ın bir sözünü de yanlış alıntılanmıştı.

Akademik yılın başlangıcında hazır bulunan seçkin profesörlerden hiçbiri, söz konusu alıntıları fark etmemiş veya doğrulamamıştı. Ancak Apache haber sitesi, 8 Ocak Perşembe günü De Sutter'ın argümanlarını güçlendirmek için yapay zekayı kullandığını ortaya çıkardı. Ve yapay zekanın, bilgisayar biliminin "halüsinasyonları" veya "yorumları" olarak adlandırılan gerçek olmayan 'bilgiler' ürettiğini belirtti. Apache'nin yayınından bir gün sonra rektör, yaptığı açıklamada, yapay zeka tarafından "aldatıldığını", hatasından "derinden" pişman olduğunu, ancak "maalesef geri alamadığını" itiraf etmek zorunda kaldı. Personel ve öğrencilerden özür diledi ve açıklaması üniversitenin web sitesinde gizlice "uyarlandı".

Özellikle aralık ayında Gent'ten ayrılan bilim felsefecisi Maarten Boudry'nin de aralarında bulunduğu birçok kişi istifası için çağrıda bulundu. Antwerp Üniversitesi'nde sosyo-ekonomik politika profesörü olan Ive Marx, X'te meslektaşının artık "tüm otoritesinden yoksun" göründüğünü belirtti. Jinekoloji profesörü, biyomedikal bilimler doktorası sahibi, eski Avrupa Parlamentosu üyesi, senatör ve Yeşiller Partisi'nden başbakan yardımcısı olan De Sutter'in görevinde kalması bekleniyor: Kurumun yönetim kurulunun 30 üyesi, yapay zeka ile ilgili konuların "öncelikli endişeleri arasında"  kalacağını belirterek kendisine olan güvenlerini yineledi. Sadece birkaç üyenin onunla esaslı bir tartışma talep ettiği bildirildi.

"İyi bir örnek teşkil etmedi"

Resmi olarak, Avrupa'nın ilk transseksüel bakanı olan kadının meslektaşları sessiz kalıyor ve sadece "utanç verici", hatta "acı verici" bir hatadan bahsediyorlar. Ancak içlerinden biri, De Standaard gazetesinden bir gazeteciye isimsiz olarak "bu olaydan kaynaklanan endişelerin ilk tepkilerden çok daha derin olduğunu" itiraf etti.

Birçok gözlemciye göre, rektörün konumu bu olay nedeniyle zayıfladı. Rekör 6 Eylül'de yayınlanan De Morgen gazetesine verdiği bir röportajda Gazze'de soykırım yapıldığı fikrine karşı çıkan araştırmacıların "sınırı aştığını " söyleyerek akademik özgürlüğü ihlal etmekle de eleştirilmişti.

Öte yandan, öğrenciler olaya mesafeli, hatta biraz da mizahi olarak yaklaşıyorlar. Öğrenci temsilcisi Felix Coens, Apache'nin açıklamalarının "birkaç şakanın" konusu olduğunu ancak gerçekten ciddi olmadığını belirtti. Yapay zekanın yarattığı riskler konusunda sık sık uyarılan, kötüye kullanmaları halinde yaptırımlarla tehdit edilen ve kaynaklarını doğrulamaları istenen birçok genç, artık daha ironik bir bakış açısı benimsiyor. Flaman kamu yayın kuruluşu VRT'nin bir haberinde öğrenci Myrthe Sels, "Rektör iyi bir örnek teşkil etmedi, oysa ona yardımcı olabilecek birçok yetkin insan var" dedi. Bir başka öğrenci Samai Valdivieso ise hoşgörüyü savunuyor: "Hepimiz yapay zeka dünyasında acemiyiz" diyor.

Ancak bu olay, 2025 yazında üniversitesinin itibarını koruma konusundaki endişesini dile getiren ve öğretim üyelerini üniversiteyi "gururla" savunmaya çağıran bir rektör için utanç verici olmaktan da öte. Rakibi, görevden ayrılan rektör ve mühendislik fakültesi dekanı Rik Van de Walle üniversiteyi her türlü siyasi müdahaleden korumak isteyen akademik camianın önemli bir bölümü tarafından destekleniyordu. Kendisini eleştirenler, rektörlük seçimleri sırasında De Sutter'ın yapay zekaya karşı da uyarıda bulunduğunu ve "öğretim ve araştırmanın kalitesini ve güvenilirliğini etkileyebileceğini" ısrarla belirttiğini hatırlatıyor.

Kaynak: Le Monde