İran'ın merhum Şahı'nın oğlu ve sürgündeki Veliaht Prens Rıza Pehlevi, ABD Başkanı Donald Trump'ı ülkesindeki protestoları desteklemeye çağırdı. Washington yakınlarında yaşayan Pehlevi, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, "Barış insanı ve sözünün eri olduğunuzu kanıtladınız. Lütfen İran halkına yardım etmek için müdahale etmeye hazır olun" dedi.

Pehlevi ayrıca daha fazla kitlesel gösteri çağrısında bulundu. Cumartesi günü yaptığı bir paylaşımda, İranlıları, "ekonominin kilit sektörlerinde özellikle ulaşım, petrol, gaz ve enerji alanlarında çalışan işçi ve emekçilere genel grev sürecini başlatma çağrısı yapıyorum" dedi.

“Cumartesi ve pazar hepinizin bu sefer saat 18:00'den itibaren ulusal bayraklarınızla, ulusal simgeler ve görsellerle sokaklara çıkmanızı ve kamusal alanları sahiplenmenizi istiyorum. Artık hedefimiz yalnızca sokağa çıkmak değil; hedef, şehir merkezlerini ele geçirmeye ve onları elde tutmaya hazırlanmak" diye yazdı.

Pehlevi daha önce ABD Başkanı Trump'ı krize "dikkatini, desteğini ve enerjisini" vererek daha fazla katkıda bulunmaya çağırmıştı.

Trump, İran hükümetine geçmişte olduğu gibi insanların öldürülmesi durumunda ABD'nin müdahale edeceği uyarısını yineledi: "Müdahale edeceğiz, onları en hassas noktalarından çok sert bir şekilde vuracağız." Ancak bunun ABD kara birliklerinin konuşlandırılması anlamına gelmediğini de açıkladı.

Cuma akşamı, ülke genelindeki çeşitli büyük şehirlerde çok sayıda insan hükümete karşı yeniden protesto gösterileri düzenledi. Yürüyüşler, diğer yerlerin yanı sıra Tahran ve Meşhed gibi mega şehirlerde de gerçekleşti.

"Diktatöre ölüm!"

Sosyal medyada paylaşılan videolarda, merkezi meydanlarda kalabalıklar görülüyordu. Görüntülerin doğruluğu ilk başta bağımsız olarak teyit edilemedi. Gösterilerin tam kapsamı da ilk başta belirsizdi. Ülke genelindeki internet kesintisi nedeniyle, dış dünyaya sadece birkaç görüntü ulaşabildi.

Aktivistler tarafından yayınlanan bir videoda, Tahran'ın kuzeybatısındaki Saadat Abad bölgesinde kalabalıklar görülüyor. Arka planda bir ses, bir caminin ateşe verildiğini bildiriyor. Görüntülerde sokaklarda yangınlar ve kaotik sahneler yer alıyor. Videonun başka bir bölümünde ise kalabalık "Diktatöre ölüm!" diye bağırıyor.

New York merkezli İran İnsan Hakları Merkezi, devlet şiddeti konusunda endişelerini dile getirdi. Bir raporda, Tahran, Meşhed ve Karaj bölgelerindeki hastanelerin yaralı göstericilerle dolup taştığına dair güvenilir görgü tanığı ifadeleri aldıklarını belirtti.

Time dergisi 200'den fazla ölü bildirdi

Tahranlı bir doktor, ABD'nin "Time" dergisine verdiği demeçte, İran başkentindeki altı hastanenin göstericiler arasında 200'den fazla ölüm kaydettiğini ve bunların çoğunun gerçek mermi kaynaklı olduğunu söyledi. Ancak bu rakamlar bağımsız olarak doğrulanamadı.

Aktivistlere göre, ülke çapındaki protestolarda şu ana kadar 51 gösterici öldürüldü; ancak birçok büyük şehirden henüz rakamlar açıklanmadı. Oslo merkezli İran İnsan Hakları örgütüne göre, güvenlik güçleriyle yaşanan çatışmalarda yüzlerce kişinin daha yaralandığı bildiriliyor.

Tahran Belediye Başkanı Alireza Sakani'ye göre, başkentteki karışıklıklar sırasında 50'den fazla banka ve birçok devlet binası ateşe verildi. Mehr haber ajansının yayınladığı bir videoda Sakani, "30'dan fazla cami alevler içinde kaldı" dedi.

Gösterilerin Hamaney'in doğum yeri olan Meşhed'e yayılması "önemli bir gelişme" olarak değerlendiriliyor

65 yaşındaki Rıza Pehlevi, yaklaşık 50 yıldır sürgünde yaşıyor. Babası İran Şahı o kadar nefret edilen bir figürdü ki, 1979'da milyonlarca insan sokaklara dökülerek onu tahttan feragat etmeye zorladı. Buna rağmen Pehlevi, şimdi kendisini ülkesinin geleceğinde söz sahibi bir oyuncu olarak konumlandırmaya çalışıyor. Son birkaç yıldır verdiği röportajlarda, muhtemelen kalıtsal değil seçilmiş bir hükümdarla anayasal monarşi fikrini ortaya attı. Ancak Pehlevi, kararın İran halkına ait olduğunu da belirtti.

Trump ve dünya genelindeki diğer devlet ve hükümet başkanları, Pehlevi’yi destekleme konusunda tereddütlüler. Bunun muhtemelen bir nedeni, Batı hükümetlerinin uzun zamandır anavatanlarından uzaklaşmış sürgünlere güven duymalarıyla ilgili Orta Doğu ve diğer yerlerdeki sayısız uyarıcı örnektir.

Bu hafta başlarında, ABD istihbaratının yaptığı bir analizde, İran'daki protestoların henüz dini lider Ali Hamaney'in liderliğini sorgulayacak kadar büyük olmadığı sonucuna varıldığı bildirildi. Bu bilgi, Reuters haber ajansı tarafından, konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynağa atıfta bulunularak aktarıldı. 

Ancak protestolar artık rejime her zaman muhalefetin olduğu şehirlerle sınırlı kalmayıp, Hamaney'in doğum yeri olan Meşhed gibi yerlere de yayılmış durumda. İçeriden bir kaynağa göre bu, "önemli bir gelişme".

Kaynaklar: Rıza Pehlevi Instagram hesabı – Spiegel