Rusya’nın Ukrayna’da güvenlik garantilerini reddettiği şeklinde okundu

Rusya, 8 Ocak Perşembe gecesi ile 9 Ocak Cuma sabahı arasında, Polonya sınırına sadece 70 kilometre uzaklıktaki Batı Ukrayna'ya hipersonik orta menzilli balistik füze ile saldırı düzenleyerek Batı ile olan güç mücadelesini tırmandırdı.

Oreşnik (Rusça'da "fındık ağacı") adı verilen bu balistik füzenin, cephe hatlarına yakın Dinyeper'deki bir sanayi kompleksinde 2024 sonlarında yapılan ilk kez fırlatılışı büyük yankı uyandırmıştı; bu saldırı, bu tür bir füzenin savaş bölgesinde ilk kez kullanılmasıydı. Bu kez Moskova, 6 Ocak'ta Avrupalılar ve Amerikalılar arasında varılan ve Washington'un Ukrayna'da ateşkesi garanti altına almak için asker konuşlandırması durumunda askeri "katılım" sözü verdiği anlaşmaya duyduğu reddi ifade etmek için bu silaha başvurdu.

Ukrayna'daki Avrupa güçlerinin ana ileri operasyon üssü, saldırının yapıldığı Lviv'de bulunuyor

Ukrayna yetkililerine göre, Ukrayna'ya yönelik daha geniş bir insansız hava aracı ve füze saldırısının parçası olan Oreşnik insansız hava aracı, Lviv'in eteklerine düştü. Kiev, belirtilmeyen "kritik" bir altyapıya zarar verildiğini ancak can kaybı olmadığını bildirdi; gece boyunca kaydedilen dört ölüm ise Ukrayna başkentinde yaşandı. Bu gözlem, uzmanların saldırının öncelikle Rusya'nın stratejik baskısını uygulama aracı olduğuna inanmasına yol açıyor. Savaşın başlangıcından beri Lviv, Ukrayna'daki Avrupa güçlerinin ana ileri operasyon üssü olmuş, hem askeri eğitim hem de silah sevkiyatı için kullanılmıştır.

Füzenin Kazakistan sınırına yakın Kapustin Yar hava üssünden fırlatıldığı ve Lviv'e isabet etmeden önce yaklaşık 1600 kilometre yol katettiği düşünülüyor. Cuma günü, Ukrayna güvenlik güçleri bu iddiaları desteklemek için füze enkazına ait yaklaşık on fotoğraf yayınladı. Gözetim kameraları tarafından kaydedilen görüntülere göre, saldırı sonucunda çeşitli cisimlerden parçalar çok yüksek hızda yere çarptı, ancak patlama olmadı. Bu görüntüler, analistleri, 2024 füzesinde olduğu gibi,bu füzenin de patlayıcı madde içermediği sonucuna götürdü.

İlk Oreşnik saldırısında ABD önceden bilgilendirilmişti; bu sefer bilgilendirme yapılmadığı sanılıyor

Ancak önceki olayda Moskova, ABD'yi önceden bilgilendirmeye özen göstermişti; zira ABD, gezegenin herhangi bir yerindeki füze fırlatmalarını tespit edebilen uydulara sahip. Cuma günü bu ayrıntı belirtilmedi, ancak sürekli gözetim altında olan Kapustin Yar fırlatma sahasında gözlemlenen şüpheli faaliyetlere dayanarak, fırlatmadan yaklaşık bir saat önce, yerel saatle 22:33'te Ukrayna genelinde ilk uyarı yayınlanmış gibi görünüyor.

Oreşnik'in ayırt edici özelliklerinden biri, hem konvansiyonel hem de nükleer savaş başlığı taşıyabilen çift kapasiteli tasarımıdır; bu da düşmanın hesaplamalarını zorlaştırır. Ayrıca, nükleer savaş başlığından bağımsız olarak fırlatılabilen çoklu mermiler olan MIRV'leri de taşıyabilir. Bu MIRV'ler isabetsizdir, hedef çevresindeki bir şehir bloğunun tamamına zarar verebilir ve önlenmesi çok zordur.

Bu tür füzeleri etkisiz hale getirmenin tek yolu, henüz uçuş halindeyken füze savunma sistemiyle ateş açarak müdahale etmektir. Bu karmaşık siyasi ve askeri denklem, özellikle Belarus'un 18 Aralık 2025'te kendi topraklarına Oreşnik füzeleri yerleştireceğini açıklamasından bu yana, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından kasıtlı olarak kışkırtılmıştır.

Havadaki bir Oreşnik’i engelleme girişimi, “Rusya'ya karşı balistik füze saldırısı" olarak değerlendirilebilir

Avrupalılar için, bir Oreşnik veya benzeri bir füzeyi engellemek, pratikte, Polonya ve Romanya'daki Aegis füze savunma tesislerinde önceden konuşlandırılmış olan önleyici füzeleri kullanmak anlamına gelecektir. Bu iki tesis, Ukrayna hava sahasında her gece neler olup bittiğini günlük olarak izleyen ancak müdahale etmeyen Amerikan askeri personeli tarafından işletilmektedir.

Bununla birlikte,  cuma günü Bloomberg’e konuşan Pasifik Forumu'nda araştırma görevlisi ve NATO Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Örgütü'nün merkezinin eski direktörü William Alberque'ye göre, havada bir Oreşnik’i engelleme girişimi, Rus topraklarına düşebilecek enkazdan bahsetmeye gerek bile kalmadan, "Rusya'ya karşı balistik füze saldırısı" olarak değerlendirilebilir.

Riskli kumar

Rusya, füze fırlatmasını resmi olarak, Ukrayna'nın 28 Aralık'ta Vladimir Putin'in konutuna düzenlediği insansız hava aracı saldırısına misilleme olarak sundu. Ancak Ukrayna istihbarat servisleri ve CIA, konuta böyle bir saldırı yapıldığını reddederek Rus iddialarını "sahte bayrak operasyonu" olarak nitelendirdi. Hatta Donald Trump bile 5 Ocak'ta saldırıya "inanmadığını" belirtti. Avrupalılar ise cuma günü Rusya'nın bu girişimini resmen kınayarak "kabul edilemez bir tırmanış" olarak nitelendirdiler.

Kremlin'in Oreşnik füzesiyle hedeflediği baskı, her halükârda riskli bir kumar. Askeri çevrelerden gelen tahminlere göre, Rusya'nın bu türden sadece on civarında füzesi bulunuyor ve Moskova'ya göre bunların üretimi 2024 yazında başladı. Patlayıcı olmaksızın yapılan bu saldırı, ayrıca Rusya'nın son haftalarda kendisine yönelik genel Amerikan tutumunun evrimine karşı tedirginliğini de göstermektedir; özellikle, Rusya'ya karşı finansal ve siyasi maliyetini ağırlaştırabilecek ikincil ekonomik yaptırım tehditlerinin yeniden gündeme gelmesiyle.

Oreşnik saldırısı, Ruslar ve Amerikalılar arasında nükleer cephaneliklerin kontrolüne ilişkin son anlaşma olan New Start’ın 5 Şubat’ta sona erecek olmasıyla da gerçekleşmektedir. Ruslar 2023’ten beri bu karşılıklı denetim protokolüne katılımlarını askıya aldılar, ancak Ukrayna, barış müzakerelerinin başından beri Washington ile bu güvenlik mimarisi meseleleri üzerine bir diyaloğu görüşmelere dâhil etmeye çalışıyor.

Kaynak: Le Monde